Zabytkowa Kopalnia Srebra w Tarnowskich Górach to jedyna w Polsce podziemna trasa turystyczna, która prowadzi przez autentyczne wyrobiska dawnej kopalni kruszców srebronośnych. Od 2017 roku obiekt znajduje się na Liście Światowego Dziedzictwa UNESCO, a zwiedzanie łączy w sobie elementy edukacji, historii i prawdziwej przygody pod ziemią. To miejsce, gdzie na głębokości 40 metrów można poczuć, jak wyglądała praca górników kilka wieków temu.
Nie każdy wie, że tarnogórskie srebro trafiało aż do Chin, gdzie służyło do produkcji monet. W XIX wieku cynk wydobywany w tych stronach stanowił niemal połowę światowego zapotrzebowania na ten surowiec.
- autentyczne wyrobiska kopalni
- unikalna przejażdżka łodzią
- dźwięki pracy górników
- multimedialna wystawa
- wpis na listę UNESCO
Jak wygląda zwiedzanie kopalni srebra
Wizyta zaczyna się w budynku nadszybia, gdzie czeka multimedialna wystawa o historii górnictwa kruszcowego. Można tu zobaczyć dawne narzędzia górnicze, płuczkę do rudy, lampy używane pod ziemią i nawet górniczą przenośną toaletę. Wystawa pokazuje też działającą maszynę parową – pierwszą na Górnym Śląsku, zainstalowaną tu w 1788 roku. Zwiedzający oglądają najpierw krótki film, a dla grup z dziećmi przygotowano animowaną bajkę o Janku Rybce, chłopie z Tarnowic, który odkrył lokalne złoża.
Potem przychodzi czas na prawdziwą przygodę. Po założeniu kasku turyści zjeżdżają windą na głębokość 40,5 metra, gdzie rozciąga się podziemny labirynt korytarzy i komór. Cała trasa ma kształt trójkąta i łączy trzy historyczne szyby: Anioł, Żmija i Szczęść Boże. Długość szlaku to 1740 metrów, a zwiedzanie trwa około półtorej godziny.
W podziemiach panuje stała temperatura około 10 stopni Celsjusza przez cały rok, więc warto zabrać ciepłe okrycie. Zimą przyjemna odmiana od mrozu, latem – naturalna klimatyzacja. Obuwie najlepiej wygodne, na płaskiej podeszwie, bo czeka sporo chodzenia.
Przejażdżka łodzią przez podziemne korytarze
Największą atrakcją dla dzieci (i dorosłych też) jest przeprawa łodzią przez zatopiony fragment kopalni. Chodnik wodny ma 270 metrów długości, a głębokość koryta wynosi około 80 centymetrów. To wyjątkowe przeżycie – płynąć pod ziemią, w otoczeniu starych murów i przy świetle lamp.
Trasa prowadzi przez komory o różnych rozmiarach. Największa ma powierzchnię 2000 metrów kwadratowych, ale jest też komora Niska, która mimo podobnej powierzchni ma zaledwie metr wysokości. W podziemiach można zobaczyć dwie żyły rudy galeny – ołowiu z domieszką srebra – które tu wydobywano. Cały podziemny labirynt wyrobisk, chodników i sztolni ma łączną długość około 150 kilometrów, choć turystom udostępniono tylko niewielki fragment.
W 2012 roku trasę turystyczną udźwiękowiono autentycznymi odgłosami pracy górników – słychać stukot wózków, odgłosy robót strzałowych i zawału kopalnianego. To sprawia, że spacer podziemiami staje się jeszcze bardziej realistyczny.
Historia kopalni od XVI wieku do dziś
Odkrycie złóż srebra w okolicach Tarnowskich Gór zapoczątkowało prawdziwą gorączkę srebra w XVI wieku. Miasto rozwijało się dzięki wydobyciu, a największy rozkwit nastąpił w XIX wieku po odkryciu w 1784 roku nowych pokładów. Powstała wtedy kopalnia Fryderyk, która działała do 1911 roku.
Zrekonstruowane wyrobiska, które dziś zwiedzają turyści, pochodzą z XVII i XIX wieku. W 1788 roku uruchomiono tu pierwszą maszynę parową na Górnym Śląsku – służyła do odwadniania kopalni, co pozwoliło sięgnąć po głębsze pokłady rud. Bez tego wynalazku dalsza eksploatacja byłaby niemożliwa.
Plany udostępnienia podziemi turystom pojawiły się już w latach 30. XX wieku, ale przeszkodziła w tym II wojna światowa. Dopiero 5 września 1976 roku, w 450. rocznicę nadania Tarnowskim Górom praw miejskich, otwarto Zabytkową Kopalnię Srebra dla zwiedzających. Od tego czasu miejsce stało się jedną z najważniejszych atrakcji turystycznych regionu.
Skansen maszyn parowych przy kopalni
Tuż przy budynku kopalni znajduje się bezpłatny Skansen Maszyn Parowych. To bogata kolekcja urządzeń, które napędzały przemysł górniczy i nie tylko – stoją tu walec drogowy, dźwig kolejowy, lokomobila, parowozy, pompy parowe i maszyny wyciągowe. Zwiedzanie skansenu jest ogólnodostępne i nic nie kosztuje.
Dla rodzin z małymi dziećmi dodatkową atrakcją jest Mała Kolejka Skansenowa, która kursuje wokół ekspozycji. Trasa ma 500 metrów długości i przejażdżka dostarcza sporo radości najmłodszym. Lokalizacja skansenu przy kopalni nie jest przypadkowa – to właśnie wprowadzenie techniki parowej w XIX wieku sprawiło, że tarnogórskie górnictwo mogło się tak dynamicznie rozwijać.
Dla kogo jest ta atrakcja
Kopalnia sprawdzi się jako cel wycieczki dla całej rodziny. Dzieci fascynuje przejażdżka łodzią i zjazd windą pod ziemię, dorośli docenią historyczny kontekst i możliwość zobaczenia autentycznych wyrobisk górniczych. Trasa jest przystosowana dla osób z niepełnosprawnościami ruchowymi – można poruszać się na wózku inwalidzkim, a do podziemi prowadzi winda.
Miłośnicy techniki i historii przemysłu znajdą tu wiele do odkrycia. Wystawa multimedialna w budynku nadszybia prezentuje nie tylko narzędzia i sprzęt, ale też techniki wydobycia i odwadniania podziemi. Przewodnicy opowiadają o pracy górników, wyzwaniach technicznych i znaczeniu tarnogórskiego górnictwa dla całego regionu.
Według dawnych wierzeń bezpieczeństwo górników pilnował Skarbnik – dobry duch kopalni, który mieszkał pod ziemią i strzegł naturalnych zasobów oraz skarbów ukrytych w ziemi. Legendy o Skarbniku i o smoku z kopalni srebra do dziś fascynują najmłodszych.
Informacje praktyczne – ceny, godziny otwarcia, dojazd
Kopalnia znajduje się przy ul. Szczęść Boże 81 w Tarnowskich Górach. Dojazd samochodem nie sprawia problemów – przy obiekcie jest parking. Z centrum miasta można też dojść pieszo w około 15-20 minut.
Obiekt jest czynny przez cały rok. Zwiedzanie odbywa się wyłącznie z przewodnikiem w ramach zorganizowanych grup. Warto wcześniej sprawdzić godziny wycieczek na stronie internetowej kopalni lub zadzwonić, żeby upewnić się co do dostępności. W sezonie letnim i w weekendy może być więcej chętnych, więc rezerwacja z wyprzedzeniem to dobry pomysł.
Ceny biletów (aktualne na 2026 rok – warto sprawdzić przed wizytą):
- Bilet normalny: około 40-50 zł
- Bilet ulgowy (dzieci, uczniowie, seniorzy): około 30-35 zł
- Rodzinne pakiety i bilety grupowe dostępne w niższych cenach
- Dzieci do 4. roku życia – wstęp bezpłatny
Na zwiedzanie warto zarezerwować co najmniej 2-2,5 godziny – około 1,5 godziny na trasę podziemną i dodatkowy czas na wystawę w budynku nadszybia oraz skansen maszyn parowych. Jeśli planujecie przejażdżkę kolejką skansenową, doliczycie jeszcze kilkanaście minut.
Na terenie obiektu działa restauracja, gdzie można zjeść posiłek przed lub po zwiedzaniu. Są też sklepy z pamiątkami i minerałami – można kupić kamienie, biżuterię czy okolicznościowe medale z serii „Złote Śląskie”.
Co jeszcze warto zobaczyć w okolicy
Zabytkowa Kopalnia Srebra to jeden z 28 obiektów wpisanych na Listę UNESCO w ramach kompleksu „Kopalnia rud ołowiu, srebra i cynku wraz z systemem gospodarowania wodami podziemnymi w Tarnowskich Górach”. Drugim udostępnionym do zwiedzania obiektem jest Sztolnia Czarnego Pstrąga – podziemna trasa wodna, którą można przepłynąć łodzią. To oddzielna atrakcja, również zarządzana przez Stowarzyszenie Miłośników Ziemi Tarnogórskiej.
W pobliżu kopalni znajduje się Rezerwat Przyrody Segiet – leśny szlak prowadzący przez ponad 150-letni las bukowy. To dobry pomysł na spacer przed lub po zwiedzaniu podziemi. W samych Tarnowskich Górach warto też zajrzeć do zabytkowego centrum miasta z jego charakterystyczną architekturą i rynkiem.
Kopalnia jest jedną z czterech Gwiazd Szlaku Zabytków Techniki Województwa Śląskiego i punktem kotwicznym Europejskiego Szlaku Dziedzictwa Przemysłowego (ERIH). Dla miłośników industrialnej turystyki to doskonały punkt wyjścia do dalszego zwiedzania śląskich zabytków techniki.
Kontakt:
Zabytkowa Kopalnia Srebra
ul. Szczęść Boże 81
42-600 Tarnowskie Góry
Więcej informacji na: kopalniasrebra.pl