Planetarium Śląskie w Chorzowie to najstarsze i największe planetarium w Polsce, które po gruntownej modernizacji zakończonej w 2022 roku stało się jedną z najnowocześniejszych placówek tego typu na świecie. Znajduje się w sercu Parku Śląskiego, na Górze Parkowej, skąd rozciąga się widok na panoramę Chorzowa, Katowic i Siemianowic Śląskich. To miejsce, gdzie astronomia spotyka się z nowoczesną technologią – można tu nie tylko oglądać gwiazdy, ale też doświadczyć symulowanego lotu w kosmos czy przeżyć trzęsienie ziemi.
Historia tego miejsca sięga 1953 roku, kiedy z okazji Roku Kopernikowskiego rozpoczęto budowę pierwszego planetarium w kraju. Obiekt zaprojektowany przez architekta Zbigniewa Solawę otwarto 4 grudnia 1955 roku. Przez dziesięciolecia charakterystyczna kopuła o średnicy 23 metry była rozpoznawalnym symbolem regionu – nawet Poczta Polska wyemitowała w 1966 roku znaczek pocztowy z jej wizerunkiem.
- imponujące pokazy na kopule
- ultranowoczesne symulatory lotu
- programy dla dzieci i dorosłych
- zrekonstruowana panorama Katowic
- obserwatorium z nowymi teleskopami
Co zobaczysz pod kopułą planetarium
Sala projekcyjna to serce całego obiektu. Wyposażona w 300 rozkładanych foteli i system dziesięciu cyfrowych rzutników Sony, potrafi wyświetlić na kopule około 100 milionów gwiazd w rozdzielczości True 8K. Efekt jest imponujący – siedząc w wygodnym fotelu można poczuć się jak podczas prawdziwej podróży przez Wszechświat.
Seanse są zróżnicowane tematycznie. Dla dorosłych przygotowano programy pokazujące niebo nad Śląskiem, wędrówki po nocnym niebie czy spektakle o dalekich zakątkach kosmosu. Dzieci mogą obejrzeć przedstawienia oparte na klasyce literatury – „Z wizytą u Pana Twardowskiego”, „Podróż Małego Księcia” czy „Kometa nad Szwajcarską Doliną”. Na horyzoncie sali umieszczono zrekonstruowaną panoramę przedstawiającą Katowice, Chorzów i Siemianowice Śląskie z 1955 roku – ciekawy akcent łączący przeszłość z teraźniejszością.
Planetarium Śląskie było pierwszą tego typu placówką w Polsce i przez lata pozostawało największą w kraju. Dziś, po modernizacji, jest jednym z najnowocześniejszych obiektów tego rodzaju w Europie.
Symulatory lotu kosmicznego – wrażenia jak prawdziwe
Jedną z największych atrakcji są pięć ultranowoczesnych symulatorów lotu, które zabierają pasażerów na wysokość 406 kilometrów – do Międzynarodowej Stacji Kosmicznej. Każda jednoosobowa kapsuła może obracać się we wszystkich kierunkach, fotele wyposażono w siłowniki, a podczas lotu korzysta się z gogli VR.
Wrażenia są naprawdę realistyczne. Czuć drgania, przeciążenia, a nawet chwilowy stan nieważkości. To nie tylko rozrywka – symulatory pokazują, jak wygląda start rakiety i lot w przestrzeń kosmiczną z perspektywy astronauty. Dodatkową opcją jest widok z lotu ptaka na Park Śląski i okolice planetarium, co daje zupełnie inny wymiar zabawy.
Obserwatorium i nowe teleskopy
Integralną częścią kompleksu jest obserwatorium astronomiczne, które w grudniu 2023 roku wzbogaciło się o dwa nowe instrumenty. Teleskop optyczny PlaneWave CDK700 ze zwierciadłem o średnicy 70 cm i ogniskowej 4,54 metra zastąpił wysłużoną lunetę z 1955 roku. To jedno z największych tego typu urządzeń w Polsce, umożliwiające powiększenie obserwowanego obiektu nawet 750 razy.
Obok budynku zainstalowano też radioteleskop Primalucelab Spider 500A z czaszą o średnicy 5 metrów. Przy sprzyjającej pogodzie, od późnej jesieni do wczesnej wiosny, można obserwować Księżyc, planety czy galaktykę M31 w Andromedzie. W ciągu dnia dostępne są obserwacje Słońca i plam słonecznych. Chlubą placówki jest również kilkumetrowy zegar słoneczny.
Ekspozycje i interaktywne stanowiska
Planetarium to dziś Śląski Park Nauki, który łączy trzy dziedziny: astronomię, meteorologię i sejsmologię. Na pierścieniu okalającym salę projekcyjną urządzono wystawę „Struktura Wszechświata – odległości i pomiar”, która w przystępny sposób pokazuje, jak niewielką cząstką kosmosu jest nasza planeta.
Stanowiska ekspozycyjne nie ograniczają się do oglądania – pozwalają doświadczać różnych zjawisk fizycznych. Można przeżyć symulowane trzęsienie ziemi, stanąć tuż przy prawdziwej błyskawicy czy sprawdzić działanie sejsmografu. W obiekcie funkcjonują stacja sejsmologiczna i meteorologiczna, które pełnią regularną służbę obserwacyjną i są wykorzystywane do celów edukacyjnych.
W 2018 roku rozpoczęła się gruntowna modernizacja zabytkowego budynku. Dodano nową część o powierzchni ponad 2,5 tysiąca metrów kwadratowych, zlokalizowaną głównie pod ziemią. Całkowita powierzchnia obiektu wynosi teraz 7 tysięcy metrów kwadratowych.
Dla kogo jest to miejsce
Planetarium sprawdzi się jako cel wycieczki dla rodzin z dziećmi w każdym wieku. Młodsze pociechy zachwycą się seansami bajkowymi i symulatorami, starsze dzieci docenią interaktywne stanowiska i możliwość zobaczenia prawdziwego teleskopu w akcji. Dla dorosłych przygotowano bardziej zaawansowane programy astronomiczne oraz spotkania z zawodowymi astronomami.
To również dobry punkt na mapie dla szkół – placówka organizuje zajęcia dydaktyczne z astronomii, geografii i fizyki. Działa tu Akademia Młodego Astronoma, odbywają się prelekcje i konferencje. Planetarium Śląskie jest głównym organizatorem Olimpiady Astronomicznej, więc młodzi pasjonaci nauki znajdą tu wiele inspiracji.
Miłośnicy architektury docenią sam budynek – modernistyczny obiekt z lat 50. zachował swój charakterystyczny wygląd, a nowa część została zaprojektowana tak, by nie dominować nad historyczną konstrukcją. W północno-wschodniej części kompleksu powstała wieża widokowa z windą pełniącą funkcję Camera Obscura.
Praktyczne informacje – ceny, godziny, dojazd
Planetarium znajduje się przy alei Planetarium 4 w Chorzowie, w centralnej części Parku Śląskiego. Dojazd komunikacją miejską jest prosty – do parku kursują liczne autobusy i tramwaje z Katowic, Chorzowa i okolicznych miast. Na miejscu dostępny jest parking.
Ceny biletów na seanse popularne dla osób indywidualnych zaczynają się od około 12 złotych za bilet normalny. Dostępne są bilety rodzinne oraz zniżki dla posiadaczy Karty Dużej Rodziny. Zwiedzanie obserwatorium i stacji klimatologicznej kosztuje kilka złotych od osoby. Warto sprawdzić aktualny cennik na stronie internetowej planetarium, ponieważ oferta może się różnić w zależności od typu seansu.
Seanse szkolne i grupowe wymagają wcześniejszej rezerwacji pod numerem telefonu 32 250 65 84 (w godzinach 7:30-14:30). Na zwiedzanie całego kompleksu warto przeznaczyć minimum 2-3 godziny, zwłaszcza jeśli planuje się skorzystanie z symulatorów lotu i obejrzenie kilku ekspozycji.
Na terenie obiektu działa sklepik z mapami nieba i literaturą astronomiczną oraz kawiarnia. Dla większych grup można zamówić dodatkowy catering. Obiekt jest przystosowany dla osób z niepełnosprawnościami.
Kontakt: tel. 32 745-00-55, e-mail: [email protected], strona: www.planetarium.edu.pl