Pod Zabrzem, 320 metrów pod powierzchnią ziemi, działa najgłębsza trasa turystyczna w europejskim górnictwie węglowym. To Kopalnia Guido – miejsce, gdzie autentyczne górnicze wyrobiska z XIX wieku zamieniły się w podziemną przygodę, która pokazuje, jak naprawdę wyglądała praca przy wydobyciu czarnego złota Śląska. Zjazd windą-szolą w ciemność, przejazd podwieszaną kolejką, ryk uruchamianych maszyn górniczych – to nie atrapa, tylko prawdziwa kopalnia z historią sięgającą 1855 roku.
Muzeum Górnictwa Węglowego w Zabrzu to kompleks, który łączy Kopalnię Guido ze Sztolnią Królowa Luiza. Razem tworzą ponad 10 kilometrów podziemnych tras dostępnych dla zwiedzających. Kandydują też do wpisu na listę UNESCO, co wcale nie dziwi – trudno znaleźć w Europie miejsce, gdzie industrialne dziedzictwo zachowało się w tak autentycznej formie.
- najgłębsza trasa turystyczna w Europie
- autentyczne górnicze wyrobiska
- unikalna podwieszana kolejka
- zjazd górniczą windą
- kaplica św. Barbary w głębinach
Historia kopalni od czasów hrabiego Guido
Kopalnia powstała z inicjatywy hrabiego Guido Henckel von Donnersmarcka, który w 1855 roku otrzymał nadanie górnicze i założył zakład noszący jego imię. Przez dziesięciolecia obiekt rozwijał się, zmieniał właścicieli i funkcje. W 1928 roku zamknięto główny szyb wydobywczy z powodu wyczerpania złóż, ale kopalnia nie przestała pracować – do 1967 roku służyła jako droga transportu materiałów dla górników z pobliskich zakładów.
Potem przyszedł czas na zupełnie inną rolę. Kopalnia Guido stała się Kopalnią Doświadczalną M-300, gdzie testowano nowe maszyny i urządzenia górnicze. To właśnie dzięki temu w podziemiach zachowało się tyle oryginalnego sprzętu. W 1982 roku podpisano umowę z Muzeum Górnictwa Węglowego – od tego momentu zaczęto tworzyć podziemny skansen. Oficjalne połączenie Kopalni Guido z muzeum nastąpiło w 2013 roku, tworząc jedną instytucję kulturalną.
W 2020 roku Kopalnia Guido została ustanowiona częścią pomnika historii „Zabrze – zespół zabytkowych kopalni węgla kamiennego”. To jedno z nielicznych miejsc w Polsce, gdzie można zjechać autentyczną górniczą windą na głębokość przekraczającą 300 metrów.
Co zobaczysz podczas zwiedzania Kopalni Guido
Zwiedzanie odbywa się na kilku poziomach – 170, 320 i 355 metrów pod ziemią. Najpopularniejsza trasa to Podziemny Spacer Górniczy na poziomie 320. Zaczyna się od zjazdu szolą, czyli górniczą windą, która kiedyś woziła górników do pracy. Samo zejście robi wrażenie – powolne opadanie w ciemność, metalowa klatka, odgłosy mechanizmu.
Na dole czeka sieć korytarzy wykutych w węglu. Przewodnicy pokazują, jak działają górnicze maszyny – uruchamiają je przy zwiedzających, więc można poczuć ich moc i hałas. Jest też przejazd podwieszaną kolejką elektryczną, jedyną tego typu udostępnioną turystom na świecie. Kolejka wisi pod sufitem wyrobiska i transportuje zwiedzających przez podziemne chodniki.
W głębinach kopalni znajduje się kaplica św. Barbary – 170 metrów pod ziemią. To miejsce, gdzie górnicy modlili się przed szychtą. Można też zobaczyć podziemne stajnie, gdzie kiedyś trzymano konie używane do transportu. Na poziomie 320 działa Pub Guido – najgłębiej położony pub na świecie, gdzie po zwiedzaniu można napić się regionalnego piwa.
Poziom 355 – wyprava w najgłębsze rejony
Dla tych, którzy szukają bardziej surowych wrażeń, jest poziom 355 metrów. To najgłębsze rejony Kopalni Guido, gdzie chodniki zachowały się w stanie niemal nienaruszonym od czasu, gdy górnicy opuścili je ponad 20 lat temu. Tutaj nie ma już turystycznego polerowania – panuje autentyczna atmosfera opuszczonej kopalni. Można doświadczyć wyprawy w kompletne ciemności i usłyszeć, jak brzmi prawdziwa cisza pod ziemią.
Temperatura w podziemiach utrzymuje się na stałym poziomie około 14-16 stopni Celsjusza przez cały rok. Warto zabrać kurtkę, nawet jeśli na powierzchni jest upał.
Strefa Carnall i wieża wyciągowa
Zwiedzanie to nie tylko podziemia. Na powierzchni działa Strefa Carnall – industrialna przestrzeń pełna zabytkowych maszyn i historycznych zabudowań. Można tu zobaczyć działanie najstarszej w Europie, wciąż funkcjonującej maszyny parowej. Odbywają się też cykliczne wydarzenia kulturalne i interaktywne wystawy.
Wyróżnia się wieża wyciągowa, która zachwyca architekturą. Z jej szczytu rozpościera się panoramiczny widok na Śląsk. Wnętrze kryje ekspozycję CARBONEUM – interaktywne centrum wiedzy o węglu, gdzie można poznać historię tego surowca, dowiedzieć się, jak powstaje i jaką rolę odegrał w rozwoju regionu. Jest też awangardowa restauracja i sale warsztatowe.
Dla kogo ta atrakcja
Kopalnia Guido to miejsce dla praktycznie każdego. Rodziny z dziećmi znajdą tu przygodę – dzieciaki uwielbiają zjazd windą i przejazd kolejką. Muzeum przygotowało specjalną ofertę dla najmłodszych, w tym Rodzinną Szychtę i Bajtel Grubę – mini kopalnię w wersji dla przedszkolaków.
Miłośnicy historii i techniki docenią autentyczność miejsca i bogactwo zachowanych urządzeń. Przewodnicy, często związani z górnictwem, opowiadają nie tylko fakty, ale i historie z życia górników. Nie każdy wie, że w kopalni odbywają się też wydarzenia kulturalne – koncerty 320 metrów pod ziemią w ramach cyklu „Muzyka na poziomie” czy Międzynarodowy Festiwal im. Krzysztofa Pendereckiego.
Kopalnia Guido współpracuje z pobliską Sztolnią Królowa Luiza. Oba obiekty można zwiedzić w jeden dzień – dostępny jest SuperTicket 2 w 1 w niższej cenie. Sztolnia oferuje najdłuższy podziemny spływ łodzią w Europie.
Informacje praktyczne – ceny, godziny, dojazd
Kopalnia Guido znajduje się przy ulicy 3 Maja 93 w Zabrzu, na południe od centrum miasta. Dojazd samochodem z Katowic zajmuje około 20 minut. Obiekt leży zaledwie 5 minut od autostrady A4, więc łatwo tu trafić z różnych stron Polski. Na miejscu jest parking.
Komunikacja miejska też dobrze funkcjonuje. Z centrum Zabrza, na przykład z przystanku Zabrze Goethego, kursują autobusy linii 7, 23, 47, 111, 198 i 199. Przystanek „Kopalnia Zabytkowa” znajduje się tuż przy wejściu. Podróż trwa około 10 minut. Można też dojechać tramwajem – linia 3 startuje z Placu Wolności.
Ceny biletów różnią się w zależności od wybranej trasy. Podstawowa trasa Podziemny Spacer Górniczy na poziomie 320 kosztuje dla dorosłych około 50-60 zł, bilety ulgowe to około 40-50 zł. Muzeum często organizuje promocje „Happy Hours” – w wybranych godzinach bilety są tańsze nawet o 25 zł. Warto sprawdzić aktualną ofert na stronie kopalniaguido.pl przed wizytą.
Godziny otwarcia i dostępność tras zmieniają się sezonowo. Kopalnia jest otwarta przez cały rok, ale liczba wycieczek zależy od dnia tygodnia i pory roku. Zwiedzanie odbywa się wyłącznie z przewodnikiem w grupach zorganizowanych. Trasa trwa około 2-2,5 godziny. Warto zarezerwować bilety online z wyprzedzeniem, szczególnie w weekendy i wakacje.
Na zwiedzanie najlepiej przeznaczyć pół dnia. Jeśli planujesz połączyć wizytę z pobliską Sztolnią Królowa Luiza, potrzebujesz całego dnia. Obok kopalni działa Hostel Guido – 85 miejsc noclegowych w pokojach urządzonych w śląskim stylu, z dużą kuchnią i salami konferencyjnymi. To dobra opcja, jeśli chcesz zostać dłużej w okolicy.
Przy Kopalni Guido można także zorganizować wydarzenie firmowe, konferencję czy bankiet. Sale konferencyjne znajdują się 320 metrów pod ziemią – industrialne wnętrza tworzą naprawdę unikatowe tło dla spotkań biznesowych.
Muzeum prowadzi też bogatą ofertę edukacyjną dla szkół – warsztaty i programy dostosowane do różnych grup wiekowych, od przedszkolaków po uczniów szkół średnich. Zajęcia odbywają się w podziemnych salach wyposażonych w multimedia, w otoczeniu autentycznych maszyn górniczych.